تحلیل مفهومی اشفاق در آیه 26 سوره مبارکه طور با تأکید بر سلامت معنوی خانواده

نوع مقاله : علمی- تخصصی

نویسندگان

1 دانش پژوه سطح۴، تفسیر تطبیقی، مدرسه علمیه الزهرا (س)، بجنورد.

2 استادیار گروه علوم فقه و اصول، دانشگاه علوم اسلامی رضوی

چکیده

اشفاق و ارتباط آن با سلامت معنوی خانواده از مباحث مهمی است که همواره مورد تأکید قرآن کریم و روایات بوده است. پژوهش حاضر با موضوع تحلیل مفهومی اشفاق در آیه 26 سوره مبارکه طور، به واکاوی مفهوم واژه اشفاق و ارتباط با آن با خانواده می‌پردازد، زیرا اشفاق از مسائل مهمی است که می‌تواند در دستیابی و تقویت سلامت معنوی خانواده نقش بسزایی ایفا کند. این مقاله با بهره‌گیری از روش توصیفی-تحلیلی و جمع‌آوری اطلاعات کتابخانه‌ای، تفاسیر مختلف آیه را مورد بررسی قرار می‌دهد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که تفسیر آیه بین دو دیدگاه اصلی در نوسان است؛ گروهی با توجه به حرف «فی» در آیه، معنای توجه، عنایت، نگرانی و شفقت نسبت به خانواده و سلامت معنوی آنها را در نظر می‌گیرند و برخی دیگر اشفاق را به ترس و بیم از عذاب الهی در دنیا تفسیر نموده‌اند که در این مورد نیز سه دیدگاه مطرح است.

کلیدواژه‌ها


  1. *قرآن کریم

    1. ابن عاشور، محمد بن طاهر ، التحریر و التنویر، بیروت: مؤسسه التاریخ، 1420ق.
    2. ابن فارس، احمد بن فارس، معجم مقاییس‌اللغة، بیروت: دارالفکر، 1399ق.
    3. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت: دارصادر، 1414ق.
    4. امین، سیده نصرت، مخزن العرفان در تفسیر قرآن، تهران: نهضت زنان مسلمان، ۱۳۶۱ش.
    5. آلوسی، سید محمود، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، بیروت، دارالکتب العلمیه‏، چاپ اول، 1415ق.
    6. آمدی، عبدالواحد، غرر الحکم و درر الکلم، تحقیق السید مهدی الرجائی، قم، مؤسسة دار الکتاب الاسلامی، ۱۴۲۹ق.
    7. جوادی آملی، عبدالله، توحید در قرآن، قم: اسراء، 1399ش.
    8. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ القرآن، تحقیق صفوان عدنان داوودی، دمشق: دارالقلم؛ بیروت: الدارالشامیه، ۱۴۱۶ق.
    9. سلیمی افجانی، محمدرضا و میردریکوندی، رحیم، جایگاه و نقش محبت در خانواده اسلامی ایرانی و راه‌های ایجاد آن، مجله معرفت، اسفند 1401ش.
    10. صفائی حائری، علی، وارثان عاشوراء، قم: لیله القدر، 1402ش.
    11. طباطبایى، محمدحسین، ترجمه تفسیر المیزان، قم: دفتر انتشارات اسلامى، 1374ش.
    12. طبرسى، فضل بن حسن، مجمع البیان، بیروت: دارالمعرفه، 1408ق.
    13. طوسی، محمد بن حسن، الامالی، قم: دارالثقافة، ۱۴۱۴ق.
    14. طوسى، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیرالقرآن، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، 1409ق.
    15. فضل الله، محمدحسین، من وحی‌القرآن، بیروت: دار الملاک، ۱۴۱۹ق.
    16. فراهیدی، خلیل بن احمد، العین، چاپ دوم، قم: مؤسسه دارالهجره، 1409ق.
    17. فیومی، احمد بن محمد، المصباح‌المنیر، قاهره: دار المعارف، 1397ق.
    18. قرشی، سیدعلی اکبر، تفسیر احسن‌الحدیث، تهران: بعثت،۱۳۷۷ش.
    19. قمی، عباس، مفاتیح‌الجنان، مترجم: حجه الاسلام موسوی کلانتری دامغانی، مصحح: حسین استادولی، چاپ دوم، قم: انتشارات شهریور با همکاری نشر تابان، ۱۳7۸ش.
    20. کریمی، محمود؛ شیرزاد، محمدحسن، شیرزاد، محمدحسین، بازشناسی مؤلفه‏های معناییِ «إشفاق» در قرآن کریم با تکیه بر معناشناسی تاریخی پژوهش‌های زبانشناختی قرآن، سال نهم، شماره2، 1399ش.
    21. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۶۳ش.
    22. مدرسی، محمدتقی، من هدی‌القرآن، تهران: دار محبی الحسین، ۱۳۷۷ش.
    23. مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران: وزارت ارشاد، ۱۴۱۶ق.
    24. مهدوی کنی، صدیق، قرآن و اصول حاکم بر روابط اعضای خانواده، نشریه فقه و حقوق خانواده (ندای صادق)، شماره58، بهار و تابستان1392ش.
    25. مغنیه، محمدجواد، تفسیر‌الکاشف، تهران: دارالکتاب الاسلامی، ۱۴۲۴ق.